Bangladeşli’den Bangladeş’e – Özkan Yıkıcı

Ülkemizde birçok ülkeden insan vardır. Deyişik konumları vardır. Kaçaktan tutun öğrenciye,nnifus yapısıyla oynatılandan kaçakçılık ticari kulanıma varan insan birikimi oluşturdu. Kimine göre eliiki ülke devletinden insanlar burada bulunmaktadır. Boşuna laf değildir. Ne an karşınızda bir başka ülke insanını deyişik şekliyle görmek kolaydır. Nepalden tutun Kongoya dek her değişken ülkenin insanı, K. Kıbrıs sokaklarında raslamak kolaydır.

Ben geçenlerde bir tesiste oturup birşeyler içmek isterken, yakındaki yerde çalışan birine rasladım. Bangladeşliydi. Dil konuşma zoruluklarımız vardı. Yine de çat pat anlaştık. Birçok konuyu konuşmak istemiyordu. Hele buraya düşme nedeninden hep kaçtı. Fakat, konu hakında bilgim olduğunu, tehlikeli kulanımcı olmadığını anladıkça, bazı durumları basit şekilde anlatmaya çalıştı.

***

Bangladeşli ile konuşmam fazla sürmedi. Zaten anlaşma zorlukları da vardı. Sonra kalktım, nezaman Bilgisayar başına geçip, dünya gelişmelerini dolaşma moduna girince, bu defa Bangladeş ismi ülke olarak karşıma çıktı. Normal şekliyle değildi elbet. Bangladeşte günlerdir protestolar oluyor. Yüzonbeş kişinin öldürüldüğü haberi de ekleniyordu. Bir anda kısa zan önce konuştuğum Bangladeşli geldi. Bazen karşılaşılan ile yaşanan gerçekler örtüşünce, dikatiniz daha bir artması da gayet doğaldır.

Oysa, Dünya Bankası raporlarına bakarsanız, Bangladeşe övgüler diziliyor. Y.5 kalkınma durumu ekonomide müjdeleniyordu. Hasenanın başarıları deniliyor. Halbuki hafızam hala yerinde. Daha sene başında yapılan Bangladeş seçimlerinde olaylar oldu. Muhalefet anti demokratik seçim diyerek seçime katılmadıydı. Hasena ise tam onbeş yıldır Bangladeşi yönetmektedir. Dünya Bankasına göre başarılı ekonomi uygulayan, ülke muhalefetine göre ise anti demokratik toriter lider olarak isimlendirilmektedir.

***

Son olaylar ise bize fazla yabancı gelmemesi gerekir: ülke liderliği ülkenin bağımsız döneminde gazi olanlara, kamuya aklınmada Y.36 cıvarında kontejan ayrıldı. Bu ayrıcalığa ülkede tepkiler oldu. Konu iser istemez geri adım atırdı. Sonra olay Yüksek Mahkemeye gider. Mahkeme bu ayrıcalığı savunan karar alır. Ülke zaten işsizlikle boğuşuyor. Üstelik yoksuluk da cabası. Öyle olmasa ta Bangladeşten Kıbrısa çalışmaya gelinirmiydi.

Son karar üzerine önce ünüversitelerde hareketlenme oldu. Boykotlar ve protestolar oldu. Aydınlardan İslamcılara birçok muhalif kesim de protestolara katıldı. Geri adım gelmedikçe, öfke büyüdü. Günlerdir Bangladeş protestolarla sarsıldı. Olağanüstü durum ilan edildi. Ordu sokağa çıkarıldı. Fakat öfke dinmiyordu.

İşsizliğin zaten olduğu ve yoksuluğun yaygınlığı ortadayken, bir de istihtamda önemli sayının belirli isimlerle birilerine verilmesi, konuyu ateşleyen kıvılcım oldu. Hasena hükümümeti baktı ki iş cidi. Görüşmelere başladı. Adalet bakanı görüşmeci olarak tayin edildi. Kontejanları azaltma önerileri ile masaya oturuldu. Sonuç ne olur belli değil.

****

Yüzyetmişbeş milyon nifusu ile Bangladeş hep böylesi sorunlarla sarsıldı. Sömürge ile ucuz emek koşuları ise atılıları buraya bazı tesisleri taşıyıp daha fazla kar için de zemin zezenginleştirildi. Özellikle teksil sanayi burada epey yatırım yaptı. Önemli iş kazaları katliyam gibi oldu. Yıkılan binalar veya değişik patlamalar Bangladeşte artık normal haldır. Hele de İngiltere sermayesi Bangladeşi çokça ucuz emek olarak kulanmaktadır.

Tüm bunlar bana karşılaştığım Bangladeşli durumuna yanıt gibiydi. Anlatamadığı geliş koşulları ve Bangladeşteki günlerdir süren protestolar. Kayırmacılık, ucuz emek ve katliyamlar. Yetmiyorsa, doğa yıkım felaketlerini de buna katın. Tam bir Asya yeni Sömürge ülkesi. Üstelik muhalefet de iktidardaki Hasenayı otoriter olarak ilan ediyor. Çeşitleme ve insan manzaraları bangladeşte çok acıtıcıdır. Nasıl bir dünya sorusuna her yönüyle yanıt verecek devletdir. İngiltere klasik sömürgecilikten Pakistan toprağı olması, doğu Pakistandan bağımsız Bangladeşe geçişler hepsi önemli kan dökümlerle oldu. Şimdi de Bangladeş bir yanda kaybettiği göçler nedeniyle insanları ve kayırmacılık kontejan sonucu yükselen protesto dalgası. Kapitalizmin geri braktırılma gerçeğinin aynasıdır. Ama Dünya bankası da önemli gelişme deyip kendi projeleriyle buraları kulanım alanında kulanışlığa devam ediliyor.