İngiltere Kıbrıs için önemli ülkelerden birisidir. Gerek nifus göçü, gerek Kıbrıs üzerinden siyasal etkisi, içsel olarak kulanılan birçok değer “sterlin gibi” oluşu, İngiltere politikalarının direk yaptırım gücüne dek oluşu ve sömürgesel geçmişten bugüne adamızın şekillenmesindeki ilk önemli oyuncu olması nedeniyle, orada olan gelişmelerin bilmesi oldukça önemlidir. Daha gerçeği, kaçınılmazdır. Nitekim tıpkı Türkiye gerçeği gibi gelişmeleri bilme ve izleme eyrine işimize gelmeyeni bilmeme tutumları oldukça yaygındır. İngilterenin yerleştirdiği sömürgesel kültür ile Türkiyeleşme ilhaklaşma süreci sonucu K. Kıbrısta ne Türkiye nede ingilterede olanlara duyarlılık resmi bilgi dışında sıfır dereesindedir. Halbuki bilgisizlik olunca da dilenen yalan atılır. Ona göre bir algılaştırma gerçekleştirilir. Kimisi de gelişmelerden uzak eski sömürgesel ilişkilerle bir İngiltere yaratılır. Dezavantajlardan birisi de K. Kıbrısın önemli nifusu eskiden İngiltere sömürgesel dönemini yaşamadığı, ataları da olmladığı için, konu hakında daha bir bilgisizce konuşup görüş oluşturma sonuçlarına da kolayca raslamak kolayca raslarız.
Son dönemde ezberleri bozacak bazı gelişmeler ingilterede yaşanıyor. Özellikle de hukuk yargı alanında. Bunlar ingilterenin nereye doğru gidişatının da soru işaretlerini geliştiriyor. Bunlardan birisi Ruandaya kaçak mülteci gönderme tutumunun AİHM de takılmasıdır. Ötekisi de Asanjın Amerikaya verilme tutumudur. Her ikisi de bildik İngiltere bağımsız yargı düşüncesinin sarsılmasına yeter ve artar. Tabi ki bu bu gelişmeleri ingilterede yaşayan K. Kıbrıslıların nedenli bildiği de ayrı soru. Zaten oradaki Kıbrıslı Türklerin seçimlerde Consonu desteklemeleri de önemli görüş olarak akılda tutulmalıdır. Çünkü, COnsonun Osmanlı kökenli oluşu işin oy avına düşmesine yetip artıyor.
Gelelim son gelişmelere: İngiltere kısa zaman önce Ruandayla bir anlaşma yapar. Anlaşmaya göre ingiltereye kaççak giren mülteciler Ruandaya gönderilecek. Orada kurulacak kampta tutulacaklar. İngiltere bunun karşılığında Ruandaya milyonlarca sterlin para verecek. Bu anlaşma elbet tepkiler topladı. Fakat İngiltere yargısında onaylandı. İş AİHM kararına gelince tam da uçak dolacak ken bir kişinin kazanmasıyla olay yeniden tartışılmaya başlandı.
İngiltere yetkilileri öylesine AİHM kızgını oldular, kuruluştan ayrılmayı dahi seslendirdiler. Sonradan bunu geri alsalar da durum değişmedi. İngiltere bundan önce de K. İrlandayla alakalı bazı kararlarda AİHM ile ters düştü. Tekrardan AİHM den çıkmayı konuştular. Şimdi hem de tüm eleştirilere karşın COnson Runadayla olan anlaşmanın uygulanacağını söylemeye devam ediyor. Eleştirenler buna sert tavır konuluyor. Üstelik, Ruandanın insan hakları sicilinin kötü oluşu da durumu epey sorgulatan konuma getiriyor.
Öteki gelişme daha da düşündürücü: Asanjın Amerikaya devrini içişleri bakanı imzaladı. Asanj günümmüz en özgür gazetecilik mücadelesini veren kişi olarak demokratik kesimce kabulleniliyor. Amerikanın Afkanistan ve ırak olmak üzere birçok kriptosunu Vikilieaks belgelerinde yayınladı. Dünyada yankı buldu. Yapılan karanlık işleri deşifre etti. ABD de bunun üzerine Asanjı yargılamak istedi. Suçu: gizli devlet sırlarını açıklamak. Oysa Asanj yayınla kamu yararına olan birçok bilgiyi yayınlıyordu. Söylenen yalanlardan tutun yapılan işkencelere de direk devletlerin rolunu aktarıyordu. Kimse yalanlamadı. Ama adını da gizli sır koyup Asanjı yargılamak istendi. İsveçte sonradan düzenleme olduğu anlaşılan tecavüz sorgusu açıldı. Bu idiyada olan kadınların CİA ajanı olduğu dahi vurgulandı. Asanj ingiltereye gelince tutuklanmak istendi. Ekvator elçiliğine sığındı. Amerika, tüm müdahalelerle Ekvator seçimlerine müdahale ederek kendi adamını seçtirdif. Seçilen yeni Ekvator lideri de elçilikte olan Asanjın hem vatandaşlığını sildi hem de dışarı çıkartıp İngiltere hapisanelerine gönderdi. İngiltere hemen Asanjın Amerikaya verilip verilmeme tartışmaları gölgesinde başladı. Sonuçta da geçenlerde içişleri bakanı kararı imzalayıp Asanjı Amerikaya göndereceği anlaşılıyor.
Asanjın yayınladığı belgeler oldukça kabarıktı. Hat ta bizim memleket için de olanları vardır. ÖRP kuruluşundaki yazışmaları da bulursunuz. Bu nedenle kamu yararına gerçekleri açıklayan Asanj şimdi Amerikada yargılanacak. Suç, gizli sırları açıklamak. Yani, Amerikanın karanlık Afkanistan ırak çenberindeki kirli savaşın deşifresinin bedelini ödeyecektir. Gazetecilikte hep denilir, “kamusal yararı olan haber yayınlanır”. Oysa şimdi kamunun aldatılması çizgisini deşifre eden gerçeklik Asanj gerçeği ile Kapitalizim dünyasında yargılanıyor. Kapitalizim denen gerçeklikte sermaye alehine veya yalan söylenmesini belirtmenin de bedeli yeniden kanıtlanır haldeki Asanjı yaşıyoruz.
Anlayacağınız gibi, ingilterede bolca övülen yargı iki sınavda hem de oldukça önemli olacak derecede etkili bulunan sonuçlarıyla birlikte karara bağlandı. Kaçak mültecilerin başka ülkelere parayla gönderilmesi ve gerçekleri belirtiği ve halka sunduğu için yargılanmak üzere Amerikaya verilen Asanj. Hele de ABD yargısını bilenler bu işin tehlikesini de anlar. Amerikan yargısının bu konudaki sicili de oldukça kirlidir. Ama bu gelişme de ingilterenin vermesiyle de gerçekleşti. Oysa kaffalarda İngiltere yargısının oldukça bağımsızlık önemi tekrarlanır. COnson dönemini hiç bilmeyenler için bu durum oldukça tatlı gelebilir. Fakat, COnson dönemiyle zaten Toni Bleyır ile başlayan devlet sırlarının mahkemelerde yargılatılmama yaygınlaşması COnsonda daha bir önemsendi. Böylelikle bize ingilterenin bir kapitalist ülke olduğunu unutmamamızı hatırlatmaya yarayan gelişmeler olarak karşımıza geliyor.
İngiltere kafalarda oldukça ezberlerle dolu. Tıpkı içeleştiğimiz ve konuşmama sonucu gelinen Türkiye gerçeği gibi. İngiltere adaleti ve davranışları hep övülür. Çünkü Kıbrısta hep sömürgecilikle yaşamımız gelişti kültürleşti. Bağımsızlığın veya demokratikleşmenin tadını hiç yaşamadık. Bu bakımdan kıyaslar birazda romantizimle günümüz ile hayaldeki İngiltere sömürgecilik arasında yapılıyor. Kolayca geşmiş değerlendirilirken ingilterenin sömürgecilik gerçeği hep hyok syılır. Bağımsızlık ve demokratiklik değil de sömürge kıyaslı geçmiş şimdi ikileminde uçjuştuğu için kafadaki ingiltereyle de kendine bir yapı oluşturuluyor. Bilgisizlik ile gerçeklerden kopuk olunca da tam tersiyle algılar kafalarda hakim olur. Sanırım son İngiltere gelişmelerini yazarken ne demek istediğimi biraz daha iyi anlatma şansım da böylelikle gerçekleşti.
