Afrika kıtasıyla alakalı haberleri yakalamak kolay değil. Dünyanın ezilen kıtısal gerçekleri sonucu da bu sömürgeleşmeleri örtme adına pek de bilgi verilmez. Sistemin istediği veya hegemonya mücadelelerin yoğunlaştığı zaman karşımıza getirilir. Malavi haberini da böylesi sığ olan ormanlık alanda yakaladım. Afrika ülkesi olması elbet haber yapmama önceliğiniz olma tehlikesi de vardı. Fakat, anlatılan bilgi ile bizi kıyaslama adına, oldukça önemli olduğuna inanarak, makaleme konu ediyorum.
Yazı yazmaya yoğunlaştığım zaman, güncel makale sıklığına girdiğim ilk dönemlerde önemli öncelikelrim de vardı. Dünyada yayınlanan ekonomiden siyasete, insan haklarından öteki sorunlara varan raporları mutlaka konu edip değişik amaçla değerlendirirdim. Kadın, yolsuzluk, rüşvet, şeffaflık, hukuk, kalkınma insani kurallar, çevresel, benzer birçok konuda yayınlanan raporları konu edip hem değerlendirir, hem de kıyaslama yapardım. Hep şu noktayla başlardım: konulan ilkeler yetersiz olmasına rağmen, yine de ulaşma bakımından değerlendirmek daha bir önemi anlatmaya yetmektedir” Ancak, zamanla baktım ki pek de ilgi olmadı. Üstelik ilgili kuralları da takan yok. Ozaman da gidrek makalelerimde klasikleşen bu duyarlılık da kayboldu. Oysa son dönemdeki raporlarla resmen küçümseyip geri diye saydığımız birçok ülkenin nasıl içeleştiğimiz Türkiyenin de önüne geçtiği bilgiler de oluşmaya başladı. Küçümsenen, demokratik değer verilmeyen, hep kendimizin altında zannedilen birçok ülkede bazı alanlarda oldukça gelişme olduğu, bizde olmaz denilenlerin olduğu belgelenmeleri de oluştu.
Malavi örneği bunun bir yansıtıcısıdır. Bir düşünün, bizde Fikri bey, Arışklı efendi, Üstel veya Tatar sırf yosuzluk yaptı diye görevden alınıp yargılanma aşamsına geldiğini* Çoğunuz elbet “olmaz” diyecek. Ama sonra “gıpta edilen demokrasimiz” denip üstüne argımızı da öveceğiz. Halbuki sorsanız: Malavi geri kalmış ve adeta ortaçağ hukuklun ülke olarak bu alanda kıyas dahi kabullenmeyecek ülke denecek. Ama, bizde olmaz denilen, Malavide oldu. Hem de başkan yardımcısı İngiliz iş adamından rüşvet alıp kıyak ihaleler verdiği idiyasıyla oldu.
Hafta içi kıyıda köşede çıkan bir haber, Malavi adını da içeriyordu. Pek duyulan ülke değildir. Hele güncel sohbetlere pek eklenmez. Haberi de eminim pek dikat eden de olmadı. Malavideki başkan yardımcısı ÇİLİMA, İngiliz iş adamından hediye alıyor. Ardından ihalelerde kolaylıklar, kıyaklar geçtiği idiyasıyla, yargı onu görevden aldı. Elbet yandaşta tepkiler olması da normal. Hemen aklıma bizim Üstel geldi. Hani canım, Jet sgandalında görevden alınınca, Girne UBP örgütü ayağa kalkıp Lefkoşada UBP merkezini bastıydı ya: Sonra Üstelin sağlık makamındaki adapas yolsuzluğu da takıldı. Yolunu baş makama dek getirdi. Elektrik ihale rezalet, iptalleri ve bizim çocuklar kıyakı da akla gelmese olmazdı. Fikri bey de Başbakan yardımcısı ve çeşitleme dayreler de ona bağlı. Ama şimdiye kadar Kuzey KIbrısta makamcılar dokunulmazlık tabusunda iişlerini yürütmeye devam ediyor.
İlgili haberi okuyunca, kısa zaman önce yayınlanan yolsuzluktan kara para aklama listelerine bakınca, elbet birçok küçümsediğimiz Afrika ülkelerinin Türkiye neden gerisine düştüğü sorusunun yanıtını daha iyi anladım. Dünyada elbet yolsuzluklar veya kara pra konuları yaygındır. Köpürtürerek dengeği de bozduğu kesin. Rapor bilgileri bunu belirtiyor. Ancak, yakalanması veya idiyalar karşısında da harekete geçenler de oluyor. Malavi ikinci örneği uyguladı. Oysa haberi bilmeden biri size “Malavi yolsuzlukta bizden daha lerde” dese, isyanları oynarız. Bu kadarı da olmaz diyecek çok. Ülkenin yerini soracak olacak da çok. Ama haber bunu söylüyor. Hem de Başkan ayrdımcısı bu uygulamaya uğruyor. Oysa bizdeki savcı ve polis, Marksı teörre yataklık ve teşvikle suçlama noktasında.
Kısaca, Malavi haberi bize öyle övündüğümüz noktada olmadığımızı haykırıyor. Yolsuzlukla yaşamayı alıştığımız ve her yere rüşveti sokup seçime oynalrken, Mafyalarla dahi ilişkiden çekinilmezken, bir Afrika ülkesinde hem de başkan yardımcısı kualisyon ortağı aldığı idiya edilen ingilter iş adamından gelen rüşvet sonucu görevden alındı. Sonu ne olur, elbet bilmem. Ama bizde bu dahi olmyor. Aksine suç sildirtiliniyor. İnanmayan, yüksektekilere baksın.
