KAD: “Birleşik Federal Kıbrıs’a giden yolda neler yapılmalıdır?”

Kıbrıs Akademik Diyalog tarafından yayınlanan “Birleşik Federal Kıbrıs’a giden yolda neler yapılmalıdır?” adlı Deklarasyonda Kıbrıslı Türk ve Kıbrıslı Rumların neler yapması gerektiği, Türkiye ve Yunanistan’ın neler yapması ve son olarak da Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği’nin neler yapması gerektiği kamuoyunun bilgisine sunuldu. Çalıştay’da Kıbrıslı Türk ve Rum’ları etkileyebilecek fırsatlar ve tehlikeler de tartışıldı. Kamuoyuna açıklanan belge şöyle:

Kıbrıs Akademik Diyalog (KAD), 25 Haziran 2011 tarihinde Rodon Hotel-Agros’ta Kıbrıs’ın her yanından toplam 45 akademisyen ve aydının katılımıyla, “Birleşik Federal Kıbrıs’a Giden Yolda Neler Yapılmalıdır? Fırsatlar ve Tehlikeler” konulu bir çalıştay gerçekleştirmiştir. KAD, bu deklarasyonla, çalıştayda geliştirilen aşağıdaki düşünce ve önerileri Kıbrıs kamuoyunun bilgisine sunar:

Kıbrıslı Rumlar:

1. ‘Tanınma’ konusuyla iki tarafın kuruluşlarının işbirliğini içeren faaliyetleri birbirinden ayırmalıdır.
2. Toplumlararası görüşmelerin ucu açık şekilde sonsuza dek sürdürülemeyeceği gerçeğinin farkına varmalı ve görüşmelerin tercihen Mayıs 2012’de kapsamlı bir çözümle sona erecek şekilde bir takvime bağlanmasını kabul etmelidir.
3. Tüm göçmenlerin geri dönemeyeceği gerçeğini kabul etmelidir.
4. KAD’ın mülkiyet konusundaki önerilerinde öngörüldüğü gibi, mülkiyet meselesinin ele alınmasında insani ölçütleri, kamu yararını ve iki toplum arasındaki muhtemel etkileşimi dikkate almalıdır.
5. Nerede bulunursa bulunsun, tüm kışkırtıcı sembol ve işaretleri kaldırmalıdır.
6. Kıbrıslı Türk kökeninden gelmeyen bazı kişilerin çözümden sonra da adada ikamet etmeye devam edecekleri gerçeğini kabul etmelidir.
7. Garantiler konusundaki tutumunu yumuşatmalıdır (örneğin garantörlüklerin aşamalı olarak kaldırılmasını kabul etmelidir).
8. Sivil toplumu barış sürecine dahil etmelidir.
9. Varosha (Maraş), Mağusa Limanı ve Timbu (Ercan) Havaalanı’nın Avrupa Birliği’nin otoritesi altında açılmasını kabul etmelidir.

10.  Ara bölge boyunca 10 km genişliğindeki alanın derhal askersizleştirilmesini kabul etmelidir.

11.  Lefke, Luricina (Akıncılar), Mia Milia (Haspolat), Kaymaklı ve Derinya’da yeni geçiş noktaları oluşturulmasını kabul etmelidir.

12.  İki toplum arasındaki bilgi ve iletişim kanallarını arttırmalıdır.

13.  Her iki taraftaki ilkokul ve ortaokul öğrencilerinin, akademisyenlerin ve üniversite öğrencilerinin değişimini teşvik etmelidir.

14.  Tercihen Lefkoşa’nın merkezinde tüm Kıbrıslı kayıpların anısına bir anıtın yapılması için Kıbrıstürk tarafıyla uzlaşmaya varmalıdır.

15.  Ortak ekonomik girişimleri bazı ayrıcalıklar sağlamak suretiyle teşvik etmelidir.

16.  Kıbrısı çevreleyen alanlardan çıkarılacak doğal gaz kaynaklarından elde edilecek faydanın her iki toplum tarafından paylaşılması gerektiğini kabul etmelidir.

17.  Aşağıdaki alanlarda iki-dilliği desteklemelidir:

1. Eğitim
2. Kamu yönetimi
3. Yol işaretleri
4. Başvuru formları
5. Resmi web sayfaları

18.  Federasyonun ne anlama geldiği ve yeniden birleşmiş Kıbrıs’ta yaşamın nasıl olacağı konusunda bir ‘Bilgilendirme Kampanyası’ başlatmalıdır.

19.  Kıbrıslı Türklere ait tüm kültürel ve dini yerlerin yönetimini yetkili kuruluşlara (Evkaf vs.) devretmelidir.

Kıbrıslı Türkler:

1. Kıbrıs’ın kuzeyinde demografik yapının değiştirilmesine son verilmesi için Türkiye’yle işbirliği yapmalıdır.
2. Avrupa Birliği yasalarına uyumu sağlamalı ve bunları Kıbrıs’ın kuzeyinde uygulamalıdır.
3. Varosha (Maraş), Mağusa Limanı ve Timbu (Ercan) Havaalanı’nın Avrupa Birliği’nin otoritesi altında açılmasını kabul etmelidir.
4. Avrupa Birliği’nin Birleşik Federal Kıbrıs’ın garantörü olmasını kabul etmelidir.
5. KAD’ın mülkiyet konusundaki önerilerinde öngörüldüğü gibi, mülkiyet meselesinin ele alınmasında insani ölçütleri, kamu yararını ve iki toplum arasındaki muhtemel etkileşimi dikkate almalıdır.
6. Geçiş noktalarındaki vize koşulunu kaldırmalıdır.
7. Sivil toplumu barış sürecine dahil etmelidir.
8. Kültürel mirasa saygı göstermeli ve kiliseleri cami olarak kullanmaktan vazgeçmelidir.
9. Kıbrıs’ın kuzeyinde yer isimlerini tarihsel-geleneksel haliyle kullanmaya başlamalıdır.

10.   Kıbrıs’ın siyasal bütünlüğü aleyhindeki tek yanlı eylemlere son vermeli ve BM kararlarıyla iki toplum liderliği arasında varılan anlaşmalarda ifade edilen ilkeler temelinde yeniden birleşmeyi kabul etmelidir.

11.  Kıbrıs sorununun çözümü çerçevesinde ve Mayıs 2012 tarihinde yapılacak referanduma kadar, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Kıbrıslı Türk vatandaşlarının kullanımında bulunan mallar hariç olmak üzere, Kıbrıslı Rumlar’ın kuzeydeki mallarıyla ilgili 1 (bir) yıllık moratoryum ilan etmelidir.

12.  Lefke, Luricina (Akıncılar), Mia Milia (Haspolat), Kaymaklı ve Derinya’da yeni geçiş noktaları oluşturulmasını kabul etmelidir.

13.  Nerede bulunursa bulunsun, tüm kışkırtıcı sembol ve işaretleri kaldırmalıdır.

14.  Eğitim alanında temas düşüncesi çerçevesinde Kıbrıslı Rum sanatçı, yazar ve şairlerin Kıbrıslı Türk okullarında öğrenim gören öğrencilerle bir araya gelmelerine izin vermelidir.

15.  Kıbrıslı Rumlar’ın, adanın tamamı üzerinde tek taraflı müdahale olasılığıyla ilgili endişesini hafifletmek için garanti sisteminde değişiklik yapmayı kabul etmelidir.

16.  Kıbrıslı Rumlar’a ait tüm kültürel ve dini yerlerin yönetimini yetkili kuruluşlara (Ortodoks Kilisesi vs.) devretmelidir.

17.  Karpaz yarımadasının Natura 2000’e göre koruma altına alınmasını kabul etmelidir.

Türkiye:

1. Kıbrıs’ın kuzeyinde demografik yapının değiştirilmesine son verilmesi için Kıbrıslı Türkler’le işbirliği yapmalıdır.
2. Adadaki askeri varlığını önemli ölçüde azaltmalı ve kapsamlı bir çözüm çerçevesinde askeri birliklerini geri çekmeyi kabul etmelidir.

1. Ara bölge boyunca 10 km genişliğindeki alanı derhal askersizleştirmeyi kabul etmelidir.
2. Kıbrıslı Rumlar’ın, adanın tamamı üzerinde tek taraflı müdahale olasılığıyla ilgili endişesini hafifletmek için garanti sisteminde değişiklik yapmayı kabul etmelidir.
3. Kıbrıs’ın kuzeyinde kendine özgü, ayrı bir Kıbrıslı Türk toplumunun var olduğunu kabul etmelidir.
4. Kıbrıslı Türk sivil toplumunun siyasal iradesine, taleplerine ve arzularına saygı duymalıdır.

Yunanistan:

1. Kıbrıs Rum Milli Muhafız ordusu içinde görev yapan Yunanlı subayların sayısını azaltmalıdır.
2. Kıbrıslı Rum liderliğini barış görüşmelerinde daha fazla inisiyatif alma yönünde teşvik etmelidir.

Birleşmiş Milletler:

1. Mayıs 2012’den geç olmayacak şekilde sona eren bir müzakere takvimi önermelidir.
2. İki tarafı, şimdiye dek üzerinde uzlaşılmış hususlara bağlı kalmalarını sağlamak için cesaretlendirmelidir.
3. Tarafları toprak ve mülkiyet konularını bir arada ele almaya ikna etmelidir.
4. Toprak ve mülkiyet konularında önemli bir yakınlaşmaya varıldığı zaman uluslararası bir konferans çağrısı yapmalıdır.
5. Barış görüşmelerinin başarısızlıkla sonuçlanması durumunda, Kıbrıs kamuoyunu ve uluslararası toplumu iki tarafın pozisyonları konusunda bilgilendirmeli ve sorumluluk yüklemelidir.

Avrupa Birliği:

1. Müzakere sürecine daha aktif olarak müdahil olmalıdır.
2. Kapalı Varosha (Maraş), Mağusa Limanı ve Timbu (Ercan) Havaalanı’nı doğrudan ticaret ve ulaşımı sağlamak amacıyla yönetmek için sorumluluk üstlenmeye hazır olmalıdır.
3. İki tarafı, yüksek öğrenim ve araştırma kurumları arasında işbirliği sağlamak için hukuki bir formül bulmaları yönünde teşvik etmelidir.
4. Birleşmiş Milletler’le beraber ara bölgede kurulacak iki toplumlu bir üniversiteyi finanse etmelidir.
5. Kıbrıslı Türkler’le ilişkilerini geliştirmek için yeni yöntemler geliştirmelidir.
6. Avrupa Birliği müktesebatının Kıbrıs’ın kuzeyinde askıya alınmasının statükonun devamına hizmet ettiğinin farkına varmalıdır.
7. Kıbrıslı Türk toplumunun Avrupa Birliği müktesebatını uygulamasına yardımcı olmalıdır.

Fırsatlar:

1. Kıbrıslı Türk toplumu kendi kimliğini ve tarihsel/siyasal varlığını devam ettirecektir.
2. Kıbrıslı Rum toplumu güvenlik endişelerinden kurtulacaktır.
3. İki toplum ada etrafındaki doğal kaynakları birlikte kullanarak refaha ulaşacaktır.
4. İki toplum azınlıklar, ırkçılık, çevre sorunları, toplumsal cinsiyet gibi toplumsal sorunlar üzerine odaklanma fırsatını bulacaktır.

1. Adada liberal vatandaşlık hakları ve siyasal haklar gelişecektir.
2. Birleşik Federal Kıbrıs, etno-milliyetçilikten kaynaklanan diğer çatışmaların çözümlenmesinde bir model oluşturacaktır.

Tehlikeler:

1. Bölünme kalıcılaşacaktır.
2. Kuzey Kıbrıs’ta Kıbrıslı Türk kimliği yok olacaktır.
3. İki toplumda da sosyo-politik yaşam aşırı akımların tahakkümü altında kalacaktır.
4. Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne katılım süreci çökecektir.
5. Kıbrıs’ta askeri çatışma tehlikesi artacaktır.
6. Statüko iki toplumun varlığını tehlikeye atmaya devam edecektir.
7. Avrupa Birliği ortak bir güvenlik ve savunma politikası geliştiremeyecektir.